Google Δείκτης μάζας σώματος ήρθε το τέλος του ; | diabetesgr
Home » » Δείκτης μάζας σώματος ήρθε το τέλος του ;

Δείκτης μάζας σώματος ήρθε το τέλος του ;

Written By Alexandros Moumtzis on Τρίτη, 22 Μαΐου 2012 | 11:39 μ.μ.


Ο δείκτης μάζας σώματος( ΔΜΣ, body mass index (BMI), ή Quetelet index) δημιουργήθηκε το 1832 από τον  Adolphe Quetelet, αποτελεί ένα εργαλείο κατηγοριοποίησης, του ανθρωπινού σωματότυπου   και μια  γενική ιατρική ένδειξη για τον υπολογισμό του βαθμού παχυσαρκίας ενός ατόμου.

Στη συνέχεια  απέκτησε ένα σημαντικό διαγνωστικό  ρόλο, στη διάγνωση  προβλημάτων παχυσαρκίας, σε περιπτώσεις  που δεν  δυνατός ο προσδιορισμός, του ποσοστού λίπους, λόγο απουσίας κατάλληλων οργάνων.

Ο  αρχικός ορισμός της παχυσαρκίας, ως μια κατάσταση κατά την οποία  το σωματικό βάρος του ατόμου υπερβαίνει κατά 20%-30% το ιδανικό βάρος του,  για το φύλλο και την ηλικία του ατόμου αυτού, εγκαταλείφτηκε μιας που ,  στη συνέχεια και μετά από τη παρέμβαση της Παγκόσμιας Οργάνωσης Υγείας (WHO) ο προσδιορισμός της παχυσαρκίας, πλέον  γίνεται μέσω του Δείκτη Μάζας Σώματος, ο οποίος προκύπτει αν διαιρέσουμε το σωματικό βάρος (σε κιλά) με το τετράγωνο του ύψους (σε μέτρα).

Με αλλά λόγια ο ΔΜΣ από εργαλείο κατηγοριοποίησης ,απέκτησε και διαγνωστικό χαρακτήρα  και όπως θα δούμε στη συνέχεια αποτέλεσε και προγνωστικό εργαλείο  ασθενιών ,που σχετίζονται με το σωματικό βάρος όπως και ο Διαβήτης τύπου 2 (ΣΔ2) αλλά και παθήσεων του καρδιαγγειακού συστήματος.

Επι παραδείγματι αναφέρω τη ερεύνα του NHAMES (National Health and Nutrition Examination Survey) που πραγματοποιήθηκε στις Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής, η οποία απέδειξε ότι σε άτομα ηλικίας άνω των 18 ετών με  ΔΜΣ >35kg/m2 η πιθανότητα εμφάνισης διαβήτη τύπου 2 ,στο υπόλοιπο προσδόκιμο της ζωής τους, αυξάνεται κατά 6 με 8 φορές περισσότερο, από άτομα τις ίδιας ηλικίας με χαμηλότερο ΔΜΣ <18,5 kg/m2  , η  δε αύξηση της πιθανότητας εμφάνισης  διαβήτη, στη συγκεκριμένη ερεύνα σχετίζεται με παράλληλη  μείωση του προσδόκιμου ζωής, κατά 6-7 χρόνια ,στα άτομα της πρώτης κατηγορίας.

Πέρα από τη παραπάνω έρευνα και άλλες έρευνες έχουν χρησιμοποιήσει το ΔΜΣ ως προγνωστικό παράγοντα σε καρδιακές παθήσεις.

Η Μαθηματική όμως εξίσωση του ΔΜΣ παρουσιάζει ,αρκετές ελλείψεις καθιστώντας το τύπο αναξιόπιστο, ακόμα και στο χαρακτηρισμό του  σωματότυπου ενός ατόμου,  αφού δε λαμβάνει υπ όψη το  φύλλο, την ηλικία και φυσικά το ποσοστό λίπους με αποτέλεσμα να δίνει εσφαλμένα αποτελέσματα  σε περιπτώσεις   μυϊκής υπερπλασίας  (αθλητών) ,είτε απώλειας μυϊκής μάζας λόγο ασθένειας , είτε απώλειας μέλους –οργάνου και δε μπορεί να χρησιμοποιηθεί σε παιδιά, εγκύους  .
Όπως, είναι γνωστό ένα από τα αίτια εκδήλωσης του Διαβήτη τύπου 2  (το 80% των ατόμων  με Διαβήτη τύπου 2 κατά τη διάγνωση εμφανίζουν κάποιο στάδιο παχυσαρκίας) αλλά και καρδιομεταβολικών νοσημάτων, αποτελεί και η παχυσαρκία και πιο συγκεκριμένα, η κεντρική παχυσαρκία (σπλαχνική παχυσαρκία) .

 Μιλώντας για παχυσαρκία θα πρέπει να τονίσω ότι η παχυσαρκία είναι μια πολυπαραγοντική νόσος, η οποία χαρακτηρίζεται από μεταβολικές και ενδοκρινικές διαταραχές, καθώς και διαταραχές της συμπεριφοράς (Παχυσαρκία Αίτια, διαγνωστική προσέγγιση και θεραπευτική αντιμετώπιση - Η. ΚΑΤΣΙΚΗΣ – Δ. ΦΛΩΡΑΚΗΣ – Δ. ΠΑΝΙΔΗΣ.).

Χρησιμοποιώντας λοιπόν  ένα μαθηματικό τύπο που ανακαλύφθηκε από  έναν μαθηματικό του περασμένου αιώνα μπορούμε να καταλήξουμε σε διφορούμενα αποτέλεσμα  ερευνών. 

Το CDC έχει ήδη καταλάβει το πρόβλημα που παρουσιάζει ο ΔΜΣ και τον αναφέρει, στην ιστοσελίδα του ως "the BMI is a reliable indicator of body fatness for people."

Το ποσοστό του λίπους ,αλλά και η ανατομική του θέση, είναι αυτή που συνδέεται, άμεσα με την εμφάνιση του Διαβήτη τύπου 2 .

Τρεις διαφορετικές θεωρίες συνδέουν το Διαβήτη τύπου 2 με τη παχυσαρκία , η δεύτερη από αυτές με τον τίτλο  <<ectopic fat storage Hypothesis  >> αναφέρει  ότι μετά από την εγκατάσταση της παχυσαρκίας, αρχίζει η μετατοπίση  λιποκυττάρων προς άλλους ιστούς, όπως οι  μύες , το  ήπαρ και το  πάγκρεας,  η παρουσία δε του λίπους στα όργανα αυτά αποδιοργανώνει το μεταβολισμό των υδατανθράκων , ενώ παράλληλα  δημιουργείται στα όργανα αυτά,  περιβάλλον φλεγμονής.

  Η φλεγμονή πλέον διεγείρει την έκκριση ουσιών που αυξάνουν την ινσουλινοαντίσταση. Ενώ παλαιοτέρα λέγαμε ότι ο λιπώδης ιστός έχει ανεξάντλητη δυνατότητα αποθήκευσης λίπους υπό τη μορφή τριγλυκεριδίων (TG) πλέον, κάτι τέτοιο δεν ισχύει,  μιας ο λιπώδης ιστός έχει ένα, threshold  (Critical Vinceral Adipose Tissue Threshold CVATT)και όταν πλέον αυτό έχει κορεστεί ,αρχίζει η μετανάστευση  ή καλυτέρα θα λέγαμε η ανακατανομή του λίπους προς άλλα όργανα. 

Κλασικό παράδειγμα της παραπάνω υπόθεσης αποτελεί η (NAFLD-Non Alcohlolic Fatty Liver Disease ΜΗ αλκοολική Ηπατική Στεατοπάθεια)  κατά την οποία παρουσιάζεται και  ινσουλινοαντίσταση .

Θα μου πείτε ποιος ο λόγος να λέω όλα αυτά ; Ο λόγος είναι απλός  χρειαζόμαστε κάποιο διαγνωστικό μέσο  που λαμβάνει  υπ όψη του το ποσοστό λίπους και  την ανατομική του θέση . Ο δείκτης μάζας σώματος δεν μας δίνει κάποιο στοιχείο ,αν και υπάρχει κάποιος άλλος μαθηματικός τύπος που μπορεί έμμεσα να υπολογίσει τη ποσότητα του λίπους με τη βοήθεια του ΔΜΣ.

Υπάρχει ο λόγος μέσης ισχίου ,που πρόκειται και πάλι για ένα μαθηματικό τύπο που ουσιαστικά δεν μπορεί να απεικονίσει  ούτε να μετρήσει το ποσοστό του λίπους, μπορεί όμως να κατηγοριοποιήσει το αποτέλεσμα  .

Ο υπολογισμός της περιμέτρου μέσης  waist circumference που βρίσκεται σε στενή σχέση με το ΔΜΣ και πάλι δεν μπορεί να δώσει πληροφορίες για τη κατανομή  λίπους υποδόριο ή ,σπλαχνικό.

Η ηλεκτρική εμπέδηση  γνώστη σε όλους ως λιπομέτρηση ,μπορεί να μας δώσει πολύτιμες πληροφορίες, όσο αναφορά και τη ποσότητα του λίπους σε κιλά  το εκατοστιαίο του  ποσοστό και τη σχέση του με τη αλιπη μάζα (LBM)  άλλα δε μπορεί να μας δώσει πληροφορίες για τη κατανομή του. Ενώ ο ζυγός εκτίμησης του σωματικού λίπους με τη μέθοδο BAI δίνει πολύ αξιόπιστα αποτελέσματα συγκρινόμενος με τη Dexa ,σε υπέρβαρες γυναίκες ενώ σε παχύσαρκες γυναίκες παρουσίασε αποκλίσεις συγκρινόμενος με τη Dexa με έρευνα της Hellenic Society of Nuclear  Medicine ( The Journal of the Hellenic Society of Nuclear Medicine-Hell J Nucl Med 2008, 11 (1): 63-71-Ανάλυση σύστασης σώματος στην παχυσαρκία: Ραδιονουκλιδικές και μη ραδιονουκλιδικές μέθοδοι εκτίμησης)

Οι μόνες μέθοδοι έχοντας την ικανότητα απεικόνιση της  κατανομής του λίπους αποτελούν η αξονική  τομογραφία (computed tomography CT) ή η Μαγνητική τομογραφία (magnetic resonance imaging MRI) η  μέθοδος δε  αυτή έχει το πλεονέκτημα ότι μπορεί να διακρίνει και να εκτιμήσει το λιπώδη ιστό ακόμη και σε δύσκολα σημεία όπως π.χ. το λίπος γύρω και μέσα στους μύες, το οποίο φαίνεται ότι σχετίζεται ισχυρά με την ινσουλινοαντίσταση και τις μεταβολικές επιπλοκές της παχυσαρκίας και του σακχαρώδη διαβήτη τύπου2 .

Τέλος  η Dexa (Dual-energy X-ray absorptiometry )που χρησιμοποιείται  για τη μέτρηση της οστικής πυκνότητας αποτελεί τη σύγχρονη μέθοδο αναφοράς για την εκτίμηση της σύστασης του σώματος του παχύσαρκου ατόμου πριν και κατά την απώλεια βάρους και είναι αυτή που χρησιμοποιείται για τον έλεγχο της αξιοπιστίας των άλλων μεθόδων, αλλά σ’ ότι αφορά το ενδοκοιλιακό λίπος, η μέθοδος DEXA δεν μπορεί να διαφοροποιήσει το υποδόριο από το ενδοσπλαγχνικό λίπος ούτε να υπολογίσει την συνολική επιφάνειά του σε αντίθεση με την αξονική ή μαγνητική τομογραφία  .

Ενδεικτικά στοιχεία  ακτινοβολίας
 in 1990, scientists from the Australian Radiation
Laboratory (now part of the Australian Radiation Protection and Nuclear Safety Agency) conducted a nationwide survey of Australian homes to determine the average annual radiation dose to the Australian population from exposure to natural background radiation. They found that the annual average

radiation dose to the Australian population from natural background is

relatively low, at 2.3mSv (ARPANSA). The prevailing assumption is that any dose of radiation, no matter how small, involves a possibility of risk to human health. However there is no scientific evidence of risk at doses below about 501Sv in a short time or about 1001Sv per year. At lower doses and dose rates, up to at least 101Sv per year, the evidence suggests that beneficial effects are as likely as adverse ones (Hall, 1984).

 Οι τρεις αυτές μέθοδοι μπορούν να απεικονίσουν και να υπολογίσουν τη ποσότητα του λίπους. Φυσικά οι μέθοδοι αυτοί είναι και πολυδάπανοι  και τους ανέφερα με πληροφοριακό σκοπό. Οπότε ελπίζω να μην σας πιάσει η μανία ανεύρεσης του  σπλαχνικού λίπους σας, από αύριο J.

Με λίγα λόγια ο ΔΜΣ αρχίζει να ξεχνιέται σιγά σιγά τουλάχιστον στη περίπτωση του Διαβήτη  τύπου 2 . Αν αναρωτιέστε τότε γιατί όλα αυτά τα χρόνια ήταν το κριτήριο της παχυσαρκίας , ενώ δεν είναι ικανός να διάγνωση τη περίπτωση κρυφής παχυσαρκίας ;

Οι ασφαλιστικές εταιρείες στην Αμερική  ζητούν ασφάλιστρα με βάση το ΔΜΣ.

Τελειώνοντας παραθέτω ένα  πρόσφατο αποτέλεσμα ( 16 Μαΐου 2012 )   για τη χρησιμοποίηση του λόγου  μέσης ύψους  με πολύ καλά προγνωστικά αποτελέσματα  μέχρι στιγμής ακολουθει το άρθρο

Body mass index (BMI) may soon be replaced with a new tool for measuring body fat and associated health risks - waist-to-height ratio.

A review of 31 studies found that waist-to-height ratio predicted diseases such as type 2 diabetes, cardiovascular disease, high blood pressure, cancers, stroke and respiratory problems better than BMI.

While body mass index, which is calculated from your weight and height, has long been considered the most reliable indicator of body fat, it doesn't consider muscle mass, so could incorrectly indicate obesity, said lead researcher Dr. Margaret Ashwell of the Oxford Brookes University, UK. The report was presented at the 19th European Congress on Obesity in Lyon, France, this weekend.

Μουμτζής Αλέξανδρος
Ιατρός ενδοκρινολόγος ειδικός εφαρμογών διαιτητικής.
Share this article :

Δημοφιλή Άρθρα

Η ιστοσελίδα δεν είναι υπεύθυνη για το περιεχόμενο των εξωτερικών συνδέσεων ,είτε των διαφημισεων που περιέχει.

Αρχειοθήκη ιστολογίου

 
Support : Creating Website | Johny Template | Mas Template
Copyright © 2013. diabetesgr - All Rights Reserved
Template Created by Creating Website Published by Mas Template
Proudly powered by Blogger